ပထမအႀကိမ္ ျပည္ေထာင္စု ၿငိ္မ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ လူမႈေရးက႑ေဆြးေႏြးပြဲ လူမႈေရး - ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးႏွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးဆိုုင္ရာ ကိစၥ ရပ္မ်ားထဲမွ ျပည္တြင္းေနရပ္စြန္႔ခြာတိမ္းေရွာင္သူမ်ား (IDPs) ကိစၥရပ္မ်ား အစုအဖြဲ႕မ်ား၏ အျမင္မ်ား စုစည္းတင္ျပခ်က္

ပထမအႀကိမ္ ျပည္ေထာင္စု ၿငိ္မ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ
လူမႈေရးက႑ေဆြးေႏြးပြဲ
လူမႈေရး - ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးႏွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးဆိုုင္ရာ ကိစၥ ရပ္မ်ားထဲမွ ျပည္တြင္းေနရပ္စြန္႔ခြာတိမ္းေရွာင္သူမ်ား (IDPs) ကိစၥရပ္မ်ား အစုအဖြဲ႕မ်ား၏ အျမင္မ်ား စုစည္းတင္ျပခ်က္
သဘာပတိ အဖြဲ႕ဝင္မ်ား ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ (၁၄) ရက္ (၁) ဦးေစာဂ်ဴပလီစံလွ (ကရင္တိုင္းရင္းသားေရးရာဝန္ႀကီး၊ ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရ) (၂) ဦးေသာင္းစိန္ (စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္) (၃) ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ သန္းထြန္းဦး (ဒုတိယတိုင္းမွဴး ေျမာက္ပိုင္း တိုင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္) (၄) ပဒို ေစာေရာ္ဂ်ာခင္ (ဗဟိုအလုပ္အမႈေဆာင္အဖြဲ႕ဝင္ ေကအနဲ္ယူ-ကရင္အမ်ဳိးသား အစည္းအရံုး) (၅) ဦးဖိုးရယ္ (ဥကၠ႒ လူမ်ဳိးေပါင္းစံု ဒီမိုကေရစီပါတီ (ကယားျပည္နယ္))
၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ (၁၅) ရက္ (၁) ဦးဝင္းျမင့္ (အင္းတိုင္းရင္းသားေရးရာဝန္ႀကီး၊ ရွမ္းျပည္နယ္ အစိုးရ) (၂) ဦးေသာင္းစိန္ (စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္) (၃) ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ သန္းထြန္းဦး (ဒုတိယတိုင္းမွဴး ေျမာက္ပိုင္း တိုင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္) (၄) ပဒို ေစာေရာ္ဂ်ာခင္ (ဗဟိုအလုပ္အမႈေဆာင္အဖြဲ႕ဝင္ ေကအနဲ္ယူ-ကရင္အမ်ဳိးသား အစည္းအရံုး) (၅) ဦးဖိုးရယ္ (ဥကၠ႒ လူမ်ဳိးေပါင္းစံု ဒီမိုကေရစီပါတီ (ကယားျပည္နယ္)
(၁) IDPs မ်ားျဖစ္ေပၚလာရသည့္ ေနာက္ခံသမိုုင္းေၾကာင္း ႏိုုင္ငံေရးျပႆနာႏွင့္ လက္နက္ကိုုင္ပဋိပကၡမ်ား။ ေဒသတြင္းလက္နက္ကိုုင္တပ္ဖြဲ႔မ်ားအၾကားျဖစ္ေပၚေသာ ပဋိပကၡမ်ား။ ေဒသေနႏွင့္ ျပည္ပမွ၀င္လာသူမ်ားအၾကား ျဖစ္ေပၚလာေသာ ပဋိပကၡ မ်ား။ ဆိုုးရာြးသည့္သဘာ၀ေဘးဒဏ္။ လူလုပ္ေဘးဒဏ္။
(၂) ျပည္တြင္းေနရပ္စြန္႔ခြာတိမ္းေရွာင္သူမ်ား (IDPs) ၏ အနက္အဓိပၺါယ္ ဖြင့္ဆိုုခ်က္
ႏိုုင္ငံေရးျပႆနာႏွင့္ လက္နက္ကိုုင္ ပဋိပကၡမ်ားေၾကာင့္ ျပည္တြင္းေနရပ္ စနြ္႔ခာြတိမ္းေရွာင္သူ တိုုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ား။ (အစိုုးရ)
ႏိုုင္ငံအတြင္း ျပည္တြင္းလက္နက္ကိုုင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပာြးမႈမ်ားေၾကာင့္ အသက္ အႏၱရာယ္ ရွင္သန္ရပ္တည္ေရးအတြက္ ေနရာေဒသအားစြန္႔ခာြ၍ လံုုျခံဳမႈရွိ ေသာနယ္ေျမအသီးသီးသိုု႔ တိမ္းေရွာင္ခိုုလႈံလ်က္ရွိသူမ်ားအားလံုုး အက်ံဳး၀င္ ပါသည္။ တစ္ဘက္ႏိုုင္ငံမွ ခိုုး၀င္ ဘဂၤါလီဒုုကၡသည္မ်ား၊ ပင္လယ္ျပင္ ေလွစီး ဒုုကၡသည္မ်ား၊ နယ္စပ္ေဒသတစ္ဘက္ႏိုုင္ငံေရာက္ (REFUGEE) ဒုုကၡသည္ မ်ား၊ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ ေၾကာင့္ ယာယီကယ္ဆယ္ေရး စခန္းမ်ားတြင္ ယာယီခိုုလံႈသူမ်ားအား ပါ၀င္စဥ္းစားျခင္း ျပဳမည္မဟုုတ္ပါ။ ပဋိပကၡ ေဒသ တြင္းရွိ လက္နက္ကိုုင္တပ္ဖဲြ႔၀င္မ်ား၏ မိသားစုုမ်ား ျပန္လည္ေနရာခ်ထား သည့္ကိစၥကိုု ျငိမ္းခ်မ္းစာြျပန္လည္ေပါင္းစည္းေရး ေခါင္းစဥ္ေအာက္တြင္ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္သြားပါမည္။ (တပ္မေတာ္)

ျပည္တြင္းေနရပ္စနြ္႔ခာြတိမ္းေရွာင္သူမ်ားဆိုုသည္မွာ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡ မ်ားေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားေၾကာင့္ လည္း ေကာင္း၊ အျခားေသာအေထြေထြ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားေၾကာင့္ လည္းေကာင္း၊ လူလုပ္သျဖင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ကပ္ေဘးမ်ားႏွင့္ သဘာဝကပ္ေဘးမ်ား ေၾကာင့္လည္းေကာင္း ေနရပ္စနြ္႕ခာြ ထြက္ေျပးတိ္မ္းေရွာင္ၾကရၿပီး ႏုိင္ငံတကာ နယ္နိမိတ္ မျဖတ္ေက်ာ္ သူမ်ားကို ဆိုလိုသည္။ EAOs(တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္မ်ား)
(၃) ေျမာ္ျမင္ခ်က္ (Vision) ႏိုုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပဲြမ်ား က်င္းပ၍ ထာ၀ရၿငိမ္းခ်မ္းေရး တည္ေဆာက္ျခင္း ျဖင့္ IDP မ်ား၏အေရးကိုု ကူညီေပးရန္။
(၄) ျပည္တြင္းေနရပ္စြန္႔ခြာတိမ္းေရွာင္သူ အမ်ိဳးအစားမ်ား (Types of IDPs) အစိုုးရကိုုယ္စားလွယ္မ်ားအစုုအဖြဲ႔ ၁။ တရားဥပေဒစိုုးမိုုးမႈေအာက္ ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုုင္သူမ်ား။ ၂။ တရားဥပေဒ စိုုးမိုုးမႈအားနည္းေနေသာ နယ္စပ္ေဒသသိုု႔ေရာက္ရွိသြားသူ မ်ား။ ၃။ တစ္ဖက္ႏိုုင္ငံတြင္ ဒုုကၡသည္ အမည္ခံ၍ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစာြ ေျပာင္းေရႊ႕ေန ထိုုင္ေသာ တိုုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ား။ (မွတ္ခ်က္။ ။ တစ္ဖက္ႏိုင္ငံတြင္ ေရာက္ရိွၿပီး ျဖစ္သည့္အတြက္ IDPs မဟုတ္ေတာ့ပါ။ စဥ္းစားသင့္ပါေၾကာင္း)
တိုုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုုင္အစုုအဖြဲ႔ ၁။ အတင္းအဓမၼ ေျပာင္းေရႊ႕ခံရသူမ်ား။ ၂။ ေတာတြင္းသိုု႔ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ရသူမ်ား။ ၃။ မိမိတိုု႔ ေဆြမ်ိဳး/ မိတ္ေဆြမ်ားထံသိုု႔ သြားေရာက္ခိုုလံႈေနထိုုင္ၾကရသူမ်ား။ ၄။ IDPs စခန္းမ်ားအတြင္းသိုု႔ သြားေရာက္ခိုုလံႈေနထိုုင္ၾကရသူမ်ား။

(၅) IDPs မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး၊ ျပန္လည္ ထူေထာင္ေရးနွင့္ ပတ္သက္၍ အစုအဖဲြ႔အသီးသီး၏ ေဆြးေႏြးညွိႏႈိင္းခ်က္မ်ား ကို စုစည္းတင္ျပခ်က္
၁။ ႏိုုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲအရ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးႏွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး လုုပ္ငန္းစဥ္မ်ား တိုုးတက္လုုပ္ေဆာင္ေနသကဲ့သိုု႔ NCA သေဘာတူစာခ်ဳပ္ပါ ပစ္ခတ္တိုုက္ခိုုက္မႈ ရပ္စဲေရးလုုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကိုုလည္း တစ္ၿပိဳင္တည္းစဥ္ဆက္မျပတ္ တိုုးတက္ေအာင္လုုပ္ေဆာင္ရမည္။ (လႊတ္ေတာ္, တပ္မေတာ္, EAOs, ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား, တုိင္းရင္းသားကိုယ္စားလွယ္မ်ား, ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ား) ၂။ ႏိုုင္ငံေတာ္ ဖြံ႔ံျဖိဳးေရးလုုပ္ငန္းစဥ္မ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ရန္။ (အစိုးရ) ၃။ သက္ဆိုုင္ပတ္သက္သူမ်ား အားလံုုးပါ၀င္ခြင့္၊ ဆံုုးျဖတ္ခငြ့္။ (တုိင္းရင္းသားကိုယ္စားလွယ္မ်ား, ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထိုက္သူမ်ား) ၄။ ျပည္တငြ္းေနရပ္စြန္႕ခြာတိမ္းေရွာင္သူမ်ား (IDPs)ႏွင့္ ပဋိပကၡဒဏ္ခံစား ရသူမ်ားအတကြ္ လူသားခ်င္းစာနာမႈဆိုင္ရာ အကူအညီမ်ားေပးျခင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းၿပီး NGO ႏွင့္ INGO အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ ကူညီေထာက္ပ့ံမႈမ်ားအား ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ လုပ္ငန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ ရာတငြ္ သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရဌာနမ်ား၊ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ေဒသဆိုု္င္ရာ အဖြဲဲ႕အစည္းမ်ားၾကား ညိွႏိႈင္းေဆာင္ ရြက္ရန္။ (NCA အခန္း (၃)၊ ပုဒ္မ ၁၀ အပိုဒ္ခြဲ(က)) ၅။ NGO, INGOs, Donors မ်ား အေနျဖင့္ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈ (Humanitarian Assistance) အကူအညီ ေပးေရးကိုု အေၾကာင္းျပ၍ ့ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရး၊ ႏိုုင္ငံေရးစြက္ဖက္မႈမရွိေစရန္။ (အစိုးရ) ၆။ မူလအေျခအေနထက္ သာလြန္ေကာင္းမြန္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ရန္ (Build Back Better) (အစိုးရ) ၇။ မည္သူမွ်မက်န္ခဲ့ေစရန္ (No One Left Behind) (အစိုးရ) ၈။ ဆိုုးရာြးေသာအက်ိဳး ဆက္မ်ားမျဖစ္ေပၚေစရန္ (Do No Harm) (အစိုးရ) ၉။ ဘက္လိုုက္မႈ၊ ခြျဲခားမႈမရွိေစရန္ (Neutrality and Impartiality) (အစိုးရ) ၁၀။ ႏိုုင္ငံသားအခြင့္အေရး အျပည့္အ၀ရရွိေစရန္။ (လႊတ္ေတာ္, EAOs, ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား, တုိင္းရင္းသားကိုယ္စားလွယ္မ်ား, ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ား)

၁၁။ ႏိုုင္ငံတကာစံခ်ိန္စံညြန္းမ်ား၊ တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ ဓေလ့ထံုးစံမ်ား၊ ေဒသဆိုင္ရာ ဗဟုသုတ (Local Wisdom)၊ ေဒသဆိုင္ရာ ထူးျခားခ်က္မ်ားကိုု အေလးထား၍ ဘက္စုံဖြံ႕ၿဖိဳးေရးအျမင္ျဖင့္ မူဝါဒမ်ား ခ်မွတ္ရန္။ (အားလုံး) ၁၂။ IDPs မ်ား မိမိဆႏၵအေလ်ာက္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ပိုင္ခြင့္ (Voluntary Return) ။ မိမိေဒသသိုု႔ ျပန္ႏိုုင္ေရး အတကြ္လည္း တိုက္တနြ္းစည္းရံုုး ေဆာင္ရြက္ရန္။ (အားလုံး) ၁၃။ Safety, Dignity, Livelihood အာမခံခ်က္။ (အားလုံး) ၁၄။ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈကို မထိခိုက္ေစဘဲ အေထာက္အပံ့မ်ားအား လတြ္လပ္စြာ စီမံခန္႕ခြခဲြင့္။ (အားလုံး) ၁၅။ ဥပေဒေၾကာင္းအရလံုၿခံဳမႈ (Legal Safety) ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အခြင့္အေရးမ်ား ျဖည့္ဆည္းေပးေရး။ (ဥပမာ- မွတ္ပံုုတင္၊ အိမ္ေထာင္စုု စာရင္း၊ ေျမပိုုင္ဆိုုင္ခငြ့္၊ ပုုဒ္မ ၁၇/၁) ။ ထိုသို႕ေဆာင္ရြက္ရာတငြ္ ပဋိပကၡ အေျခအေနမ်ားကိုု အခြင့္ေကာင္းယူ၍ မိမိႏိုုင္ငံ အတငြ္းသိုု႔ အိမ္နီးခ်င္း ႏုုိင္ငံမ်ားမွ တရားမဝင္ ႏုိင္ငံျခားသားမ်ား၊ ဒုုကၡသည္မ်ား ေရာေႏွာ၍ ၀င္ေရာက္မႈ မရွိေစေရး၊ အႀကမ္းဖက္ အင္အားစုမ်ား ႏွင့္ ႏိုုင္ငံအတကြ္ အႏၱရာယ္ရွိသူမ်ား စိမ့္၀င္မႈ မရွိေစေရး လုပ္ထံုးလုပ္နည္း ႏွင့္အညီ စနစ္တက် စိစစ္ ေဆာင္ရြက္ ရမည္။ (အားလုံး)
၁၆။ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ၊ တာ၀န္ယူမႈ၊ တာ၀န္ခံမႈ (Transparency, Accountability) (အားလုံး) ၁၇။ ေနာက္ဆက္တဲြ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာျခင္းႏွင့္ ျပန္လည္သံုးသပ္ျခင္း စဥ္ဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္ရန္။ (အစိုးရ, လႊတ္ေတာ္, EAOs, ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား, တိုင္းရင္းသား ကိုယ္စားလွယ္မ်ား, ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ား) ၁၈။ စိတ္ပိုုင္း၊ ရုုပ္ပိုုင္းဆိုုင္ရာ စြမ္းရည္ျမွင့္တင္ေပးျခင္း။ (အားလုံး) ၁၉။ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးတငြ္ ေျမျမွပ္မိႈင္းျပႆနာမ်ားကို ကုိင္တြယ္ ေျဖရွင္းရန္။ (အားလုံး) ၂၀ ။ မသမာမႈကင္းစင္ေရး။ (အစိုးရ, လႊတ္ေတာ္, EAOs, ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား, တုိင္းရင္းသား ကိုယ္စားလွယ္မ်ား, ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ား) ၂၁။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး (ဥပမာ - လံုုျခံဳေရး၊ ရာဇ၀တ္မႈမျဖစ္ပြားေရး၊ အဓမၼလုုပ္အားႏွင့္ စစ္သားစုုေဆာင္းမႈ မျဖစ္ေစေရး။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈ ကာကြယ္ တားဆီးေရး။ လူကုန္ကူးမႈ အႏၱရာယ္၊ မူးယစ္ေဆး၀ါး အႏၱရာယ္။) (အားလုံး)

၂၂။ အႏၱရာယ္က်ေရာက္လြယ္ေသာ အုုပ္စုုမ်ား (Group at risk) ကိုု ကာကြယ္ေပးေရး။ (အမ်ိဳး သမီးႏွင့္ကေလးမ်ား၊ သက္ႀကီးရြယ္အိုု၊ မသန္စြမ္း၊ နာတာရွည္၊ လူနည္းစုု စသျဖင့္) (အားလုံး) ၂၃။ IDPs မ်ား ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး ႏွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ ေဆာင္ရြက္ရာတငြ္ အမ်ိဳးသမီး (၃၀ %) ထက္မနည္း ပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ရန္။ (လႊတ္ေတာ္, ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ား) ၂၄။ လိုအပ္သည့္ ေကာ္မတီမ်ားဖြဲ႔စည္းေဆာင္ရြက္ရန္။ (အားလုံး) ၂၅။ ပညာေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ တိုင္းရင္းသားေဒသ၏ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဘာသာစကား ႏွင့္ ဆက္စပ္ၿပီး အစိုးရမွ ေရးဆဲြထားေသာ ပညာေရးမူဝါဒမ်ား ေပါင္းစပ္လုပ္ေဆာင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္။ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ကိစၥမ်ားလည္း ျပန္လည္ ဆက္စပ္ႏိုုင္ရန္။ (တပ္မေတာ္, EAOs, တုိင္းရင္းသားကိုယ္စားလွယ္မ်ား) ၂၆။ အမ်ိဳးသမီး-အမ်ိဳးသားတန္းတူညီမ်ွအခြင့္အေရးရရွိေစေရး။ (ပါဝင္သင့္ ပါဝင္ထိုက္ သူမ်ား) ၂၇။ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာေသာ ျပည္တငြ္းေနရပ္ စြန္႔ခြာ သူမ်ား ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးႏွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး အသုံးစရိတ္ အတကြ္ ႏိုင္ငံေတာ္ဘတ္ဂ်က္ႏွင့္ ဝန္ႀကီး႒ာန အလိုက္ အထူးကိစၥရပ္မ်ား အျဖစ္ စီမံေဆာင္ရြက္ရန္။ (လႊတ္ေတာ္, တပ္မေတာ္,EAOs) ၂၈။ ေရရွည္တည္တံ့သည့္ေျဖရွင္းမႈ (Durable Solution) ကို ဦးတည္၍ အစီအစဥ္ မ်ားေဆာင္ရြက္ရန္။ (အစိုးရ, လႊတ္ေတာ္, EAOs, ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား, တုိင္းရင္းသား ကိုယ္စားလွယ္မ်ား, ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ား)
(၆) ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး၊ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးနွင့္ပတ္သက္ေသာ လက္ေတြ႔အေကာင္ထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား (Implementations)
ကာလအပိုုင္းအျခား ျပင္ဆင္ေရးကာလ (EAOs) ေရွးဦးျပန္လည္ထူေထာင္ေရးကာလ (အစိုးရ)

လူမႈစီးပြားဘဝ မူလအေျခအေနသို႔ ေရာက္ရွိေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ေပးျခင္း။ (ကာလတို)။ (အစိုးရ) မူလအေျခအေနထက္ သာလြန္ေကာင္းမြန္ေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ေပးျခင္း (ကာလ႐ွည္)။ (အစိုးရ)
ေဆာင္ရြက္ေပးရမည့္ လူမႈေရးနယ္ပယ္မ်ား ၁။ ပညာေရး ၂။က်န္းမာေရး (ရုုပ္ပိုုင္းဆိုုင္ရာႏွင့္ စိတ္ပိုုင္းဆိုုင္ရာ ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ရန္) ၃။ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး (အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားႏွင့္ လူကုုန္ကူးမႈမ်ား) ၄။ ဘာသာေရး ၅။ ယဥ္ေက်းမႈ ၆။ အားကစား ၇။ ေျမယာေဖာ္ထုုတ္ေရး ၈။ အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္း / စီးပြားေရး ၉။ အေျခခံအေဆာက္အဦး (အိုးအိမ္၊ လမ္းပန္းဆက္သယြ္ေရး၊ ေက်ာင္း၊ တံတား စသျဖင့္)။ ၁၀။ မိသားစုုျပန္လည္ေပါင္းစည္းေရး။ ၁၁။ မိမိေနရပ္သိုု႔ မျပန္လိုုေသာသူမ်ား၏ အေရးကိစၥရပ္မ်ား ကိုလည္း ထည့္သြင္း စဥ္းစားရန္။ ၁၂။ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ကေလးသူငယ္မ်ား၏ မတူညီကဲြျပားေသာလိုုအပ္ခ်က္မ်ား။ ၁၃။ မူးယစ္ေဆးဝါးျပႆနာ။ ေဆာင္ရြက္ရမည့္ နည္းလမ္း မဟာဗ်ဴဟာ လူမႈကာကယြ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး နည္းလမ္း
နည္းဗ်ဴဟာ IDP Life cycle ကိုုေထာက္ပံ့ေပးေရး (ဦးစားေပးစနစ္ထားရွိရန္)

အျခားထည့္သြင္းစဥ္းစားရမည့္ အခ်က္မ်ား လုုပ္ငန္းအခိ်န္ဇယားေရးဆဲြရန္။ Timing (အၾကံျပဳခ်က္။ ၂၀၁၆ ဇန္န၀ါရီလ မွ စက္တင္ဘာ/ ေအာက္တိုုဘာလအတငြ္း ျဖစ္သင့္ပါသည္။ Assessment and Survey မ်ား ျပဳလုပ္ႏုိင္ရန္၊ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏိုင္ရန္ အတကြ္ လုပ္ငန္း က႑အလိုက္ အစုမ်ား (Clusters) ဖြဲ႕စည္း၍ အစီအစဥ္မ်ား ေရးဆဲြသြားရန္။ Pilot project မ်ားျဖင့္ စမ္းသပ္ေဆာင္ရြက္ရန္။ စစ္မဲ့ဇံုုမ်ားသတ္မွတ္ႏိုင္ရန္။ သင့္ေတာ္ေသာအခ်ိန္တြင္ စခန္းမ်ား ျပန္လည္ပိတ္သိမ္းေရး အေျခအေနမ်ားကို စဥ္းစားရန္။ ျပည္တငြ္းေနရပ္စြန္႔ခြာတိမ္းေရွာင္ေနသူမ်ား၏ ပုံမွန္အေျခအေန ျပန္ေရာက္ျခင္း (ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးႏွင့္ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး ေဆာင္ရြက္ရာတငြ္ ၄င္းတိုု႔ အား စဥ္ဆက္မျပတ္ စိစစ္အကျဲဖတ္ျခင္း ျပဳလုုပ္ၿပီး ၄င္းတိုု႔၏လူမႈဘ၀ ပံုုမွန္ အေျခအေန (Normalization)သိုု႔ ေရာက္ရွိၿပီးျဖစ္သည္ဟုု အတည္ျပဳ သတ္မွတ္ပါက ျပည္တငြ္းေနရပ္စြန္႔ခြာ တိမ္းေရွာင္သူမ်ား၏ ျပန္လည္ ေနရာ ခ်ထားေရးႏွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး လုုပ္ငန္းမ်ား ၿပီးဆံုုးသည္ဟုု သတ္မွတ္ ရမည္)။ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ျပန္လည္ေပါင္းစည္းေရး လုုပ္ငန္းမ်ား ေအာင္ျမင္စြာ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ႏိုုင္သည္ႏွင့္အမ်ွ ပဋိပကၡႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ IDPs လုုပ္ငန္းစဥ္ မ်ားလည္း အဆံုုးသတ္သြားမည္ ျဖစ္သည္။ (တပ္မေတာ္)
အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူၿပီးေသာ ေနရာေဒသမ်ားတြင္ ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားေရးနွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးကိစၥမ်ားကိုု အခ်ိန္ႏွင့္တေျပးညီ ေဆာင္ရြက္ေပးရန္။
======================================