ပထမအႀကိမ္ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးမႈက႑ေဆြးေႏြးပြဲ (ဖက္ဒရယ္စနစ္တြင္ အေျခခံသင့္သည့္မူမ်ား - ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကုိ အေျခခံသည့္ ျပည္ေထာင္စုဆုိင္ရာကိစၥရပ္မ်ား)

ပထမအႀကိမ္ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ
ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးမႈက႑ေဆြးေႏြးပြဲ

(ဖက္ဒရယ္စနစ္တြင္ အေျခခံသင့္သည့္မူမ်ား - ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကုိ အေျခခံသည့္ ျပည္ေထာင္စုဆုိင္ရာကိစၥရပ္မ်ား)

၂၀၁၆ ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလ (၁၂ ) မွ (၁၆) ရက္ေန႔အထိ

နိဒါန္း

၁။ ပထမအႀကိမ္ ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံအား ၂၀၁၆ ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလ (၁၂) ရက္ ေန႔မွ (၁၆) ရက္ေန႔အထိ ေနျပည္ေတာ္ရွိ ၊ ျမန္မာအျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ကနြ္ဗင္းရွင္း ဗဟုိဌာန -၂ (Myanmar International Convention Center – II) တငြ္ က်င္းပလ်က္ရွိပါသည္။ ယခု က်င္းပလ်က္ရွိေသာ ပထမအႀကိမ္ ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံတြင္ ေရရွည္တည္တံ႔သည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ တည္ေဆာက္ႏုိင္ရန္အတကြ္ က႑အလိုက္ အစုအဖြဲ႔မ်ားဖြဲ႔စည္းကာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

၎အစုအဖြဲ႔ မ်ားမွာ -
(က) ႏို္္င္ငံေရးကိစၥရပ္မ်ားေဆးြေႏြးမႈအစုအဖြဲ႔၊
( ခ) လူမႈေရးကိစၥရပ္မ်ားေဆးြေႏြးမႈအစုအဖြဲ႔၊
( ဂ) စီးပြားေရးကိစၥရပ္မ်ားေဆးြေႏြးမႈအစုအဖြဲ႔၊
(ဃ) လုံၿခဳံေရးကိစၥရပ္မ်ားေဆးြေႏြးမႈအစုအဖြဲ႔၊
( င) ေျမယာႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာမူဝါဒကိစၥရပ္မ်ားေဆးြေႏြးမႈအစုအဖြဲ႔ ဟူ၍ အစုအဖြဲ႔ (၅) ခုကုိ ဖြဲ႔စည္းထားပါသည္။

-ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးမႈက႑အစုအဖြဲ႕ ေဆြးေႏြးပြမဲွ ပထမအႀကိမ္ ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံသုိ႔ ဖတ္ၾကားတင္သြင္းမည့္စာတမ္း-

၂။ က႑အစုအဖြဲ႕အလုိက္ ေဆးြေႏြးပြဲမ်ား သီးျခားက်င္းပျပဳလုပ္ပါသည္။ ႏုိင္ငံေရး ကိစၥရပ္မ်ား ေဆးြေႏြးမႈ အစုအဖြဲ႔သည္ ႏုိင္ငံေရးႏွင့္သက္ဆုိင္သည့္က႑မ်ားကုုိ အစုိးရအစုအဖြဲ႔၊ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔၊ တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔၊ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔၊ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားအစုအဖြဲ႔၊ တုိင္းရင္းသားမ်ားအစုအဖြဲ႔ ႏွင့္ ပါဝင္သင့္ ပါဝင္ထုိက္သူမ်ား အစုအဖြဲ႔ ဟူ၍ အစုအဖြဲ႔ (၇) ဖြဲ႔ခြကဲာ ေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။ ထုိအစုအဖြဲ႔ (၇) ဖြဲ႔ ၏ ေဆးြေႏြး အၾကံျပဳခ်က္မ်ားအနက္ အဓိကက်သည့္ အခ်က္မ်ားကုုိ ထုတ္ႏႈတ္ကာ စာတမ္းတစ္ေစာင္အျဖစ္ ေရးသား တင္ျပျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ဤစာတမ္းသည္ ႏုိင္ငံေရးက႑ ေဆးြေႏြးပြဲတငြ္ ပါဝင္ၾကသည့္ အထက္ေဖာ္ျပပါ အစုအဖြဲ႔ (၇)၏ ေဆးြေႏြးအၾကံျပဳခ်က္မ်ားသာျဖစ္ၿပီး အဆုံးအျဖတ္ေပးသည္ အခ်က္မ်ားမဟုတ္ပါ။ ေနာင္တငြ္ျပဳလုပ္မည့္ ႏုိင္ငံေရးက႑ေဆးြေႏြးပြဲမ်ားအတြက္ အေထာက္ အကူ ျဖစ္ေစရန္ အခ်က္အလက္မ်ား စုစည္းေပးထား ျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။

ရည္ရြယ္ခ်က္

၃။ ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖယ္ဒရယ္စနစ္ကိုအေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စုုကုိ ေအာင္ျမင္စြာ တည္ေဆာက္ႏုိင္ရန္။

၄။ ဒီမုိကေရစီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆုိင္ရာကိစၥရပ္မ်ား (Democratic Governance)

(က) မ႑ဳိင္ႀကီးသုံးရပ္အၾကား အာဏာမ်ားကုိ ပုိင္းျခားသုံးစြျဲခင္းကိစၥ (Separation of Power)။

ေဆးြေႏြးသြားသည့္ အစုအဖြဲ႔အားလုံးမွ မ႑ဳိင္သုံးရပ္အၾကား အာဏာပုိင္းျခား သုံးစဲြေရးႏွင့္ အျပန္အလွန္ ထိန္းေက်ာင္းမႈရွိရန္ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးၾကပါသည္။ အစုိးရအစုအဖြဲ႔မွ မ႑ဳိင္ႀကီးသုံးရပ္အၾကား အျပည့္အဝ ပုိင္းျခားရန္ မျဖစ္ႏုိင္သျဖင့္ တတ္ႏုိ္င္သမွ် ပုိင္းျခားသုံးစြရဲန္ ဟူေသာ စကားရပ္ကုိ သုံးသင့္ေၾကာင္း အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးပါသည္။

( ခ) ႏုိင္ငံေရးပါတီစနစ္
ႏုိင္ငံေရးပါတီစုံစနစ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ေဆးြေႏြးပြတဲြင္ ပါတီစုံစနစ္ကုိ က်င့္သုံးသာြး ၾကရန္ အစုအဖြဲ႔မ်ားအားလုံးမွ အၾကံျပဳၾကပါသည္။

(ဂ) ေရြးေကာက္ပြစဲနစ္
ေရြးေကာက္ပဲြစနစ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပည္ေထာင္စုတစ္ဝွမ္းရွိ လူဦးေရးနည္းပါးသည့္ တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ားအေနျဖင့္ ပုိမုိထိေရာက္စြာ ကုိယ္စားျပဳ ပါဝင္လာႏုိင္ေစရန္ (PR) စနစ္ကုိ က်င့္သုံးသင့္၊ မသင့္ စဥ္းစားၾကရန္ အစုိးရအစုအဖြဲ႔ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး ပါတီမ်ားအစုအဖြဲ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က အၾကံျပဳေဆးြေႏြးသြားၾကပါသည္။

(ဃ) အေျခခံရပ္ိုင္ခြင့္မ်ား
(၁) ႏုိင္ငံသားအားလုံးသည္ တရားဥပေဒေအာက္တငြ္ တူညီေသာ အေျခခံ ရပုိင္ခြင့္၊ လတြ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ တရားဥပေဒ၏ အကာအကြယ္ရရွိေစေရး တုိ႔အတြက္ အစုအဖြဲ႔အားလုံးက အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(၂) ျပည္ေထာင္စု ႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ား၏ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒတငြ္ မည္သည့္ အဖြဲ႕အစည္းကမွ Right to information ကိုကန္႔သတ္ခြင့္မရွိေအာင္ အာမခံခ်က္ေပးရန္ျဖစ္ေၾကာင္း ႏွင့္ “ႏုိင္ငံေတာ္ လုံျခဳံေရး ႏွင့္ မဆန္႔က်င္သမွ်” ဟူေသာ စကားရပ္၏ တိက်ေသာ အနက္အဓိပၸါယ္ကို ဖြင့္ဆုိေပးျငခး္ျဖင့္ လူထုအေနႏွင့္ ယင္းတို႔၏ လတြ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာ ဆိုခငြ့္အား က်င့္သုံးရာတငြ္ ႏိုင္ငံေတာ္လုံျခဳံေရးအားမထိခိုက္ေစဘဲ ကူညီ ႏိုင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း တို႔ ကို ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ားအစုအဖြဲ႕က အႀကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(၃) အမ်ဳိးသမီးမ်ားႏွင့္ လူငယ္တုိ႔၏ အခြင့္အေရးမ်ားကုိ ႏုိင္ငံတကာစံႏႈန္းမ်ား ႏွင့္အညီ ခံစားရရွိေရးအတကြ္ ႀကဳိးပမ္းရန္ အစုအဖြဲ႔အားလုံးက အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(၄) ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား ၃၀ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိ ပါဝင္လာေစေရးအတကြ္ ႀကဳိးပမ္းေဆာင္ရြက္သာြးရန္ ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္ သူမ်ားအစုုအဖြဲ႔မွ အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(င) ဥပေဒျပဳေရး၊ တရားစီရင္ေရးႏွင့္ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရး (Law Making, Role of Judiciary and Rule of Law)

ျပည္ေထာင္စုတဝွမ္းလံုး တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈရွိေစေရးအတကြ္ ထိေရာက္ေသာ ဥပေဒမ်ားကုိ ျပဌာန္း၍ တရားစီရင္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကုိ တိက်မွန္ကန္စြာ ေဆာင္ရြက္သာြးရန္ အစုအဖြဲ႔ အားလုံးက အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(စ) ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ၊ တာဝန္ယူမႈ / တာဝန္ခံမႈ ( Transparency & Accountability)

ျပည္ေထာင္စုႏွင့္၊ ျပည္နယ္မ်ား၏ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ တာဝန္ယူ/ တာဝန္ခံမႈ အျပည့္အဝရွိရန္ အစုအဖြဲ႔တခ်ဳိ႕က အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြး ခဲ့ၾကပါသည္။ သတင္းစီးဆင္းမႈအပုိင္းအတငြ္လည္း အခ်ိန္ႏွင့္တေျပးညီ ရယူႏုိင္ ေရးအား ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ားအစုအဖြဲ႔က အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။ တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔ကမူ ႏုိင္ငံေတာ္လုံျခဳံေရးႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ သတင္း အခ်က္ အလက္မ်ားကုိ ခြ်င္းခ်က္အျဖစ္ထားရွိရန္ အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(ဆ) ဘာသာေရးႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး

ဘာသာေရးႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးအား ေရာယွက္မႈမရွိေစဘဲ ဘာသာေရးုကို အေျခမခံေသာ ႏုိင္ငံေတာ္ (Secular State) ကုိ ထူေထာင္သာြးရန္ အစုအဖြဲ႔မ်ားမွ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(ဇ) ဒီမုိကေရစီစနစ္ေအာင္ျမင္စြာတည္ေဆာက္ႏုိ္င္ေရးအတကြ္ လုိအပ္ေသာ အင္စတီ က်ဴးရွင္းမ်ားႏွင့္ ယႏၱရားမ်ားကုိ ေဖာ္ေဆာင္သာြးရန္ ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔ႏွင့္ ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ားအစုအဖြဲ႔တုိ႔က အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

၅။ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရးတြင္ တပ္မေတာ္၏ အခန္းက႑

(က) ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဒီမုိကေရစီေျပာင္းလေဲရးလုပ္ငန္းေဖာ္ေဆာင္ေနသည့္ ကာလႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား တည္ေဆာက္ေနသည့္ကာလတငြ္ တပ္မေတာ္ အေနျဖင့္ အေျပာင္းအလဲ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကုိ ထိန္းေက်ာင္းေပးသည္ျဖစ္ရာ တည္ၿငိမ္မႈ၊ ညီညႊတ္မႈမ်ား ပိုမုိေကာင္းမြန္တုိးတက္လာ သည္ႏွင့္အမွ် တပ္မေတာ္ ၏ ပါဝင္မႈကုိ တျဖည္းျဖည္း ေလွ်ာ့ခ်သာြးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ဒီမုိကေရစီ တည္တံံ့ ခုိင္မာလာသည့္အဆင့္တြင္ ပါဝင္မႈ ရွိမည္မဟုတ္ေတာ့ေၾကာင္း တပ္မေတာ္အစု အဖြဲ႔ မွ ေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(ခ) ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အမ်ဳိးသားႏုိ္င္ငံေရးတငြ္ တပ္မေတာ္၏ ပါဝင္မႈ အခန္းက႑အား ျပန္လည္သုံးသပ္သင့္ေၾကာင္းႏွင့္ အင္အားေတာင့္တင္းခုိင္မာေသာ တပ္မေတာ္ တစ္ရပ္သာ ရွိရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔၊ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔၊ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔ဝင္ တစ္ဖဲြ႕မွ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ ၾကပါသည္။

၆။ ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္ကုိ အေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ တည္ေထာင္ရာတြင္ အေျခခံရမည့္မူမ်ား (Basic principles for establishing a Federal Union)

(က) အေျခခံရမည့္မူမ်ား (Basic Principles)

ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္ကုိ အေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ က်င့္သုံးေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကုုိ အစုအဖြဲ႔အားလုံးက တူညီေသာ သေဘာထားမ်ား ရွိၾကပါသည္

(၁) တုိင္းရင္းသားအဖြဲ႔အစည္းအားလုံးမ်ားအၾကား တန္းတူညီမွ်မႈ၊ တရား မွ်တမႈရွိေသာ ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကုိ အေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စု ကုိ တည္ေထာင္သြားရန္။

(၂) ႏိုင္ငံေတာ္၏ မည္သည့္အစိတ္အပိုင္းကုိမွ် ခြထဲကြ္ျခင္းမျပဳရန္။

(၃) တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ားအၾကား ႏုိင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ မ်ားတငြ္ တန္းတူအခြင့္အေရးမ်ားရွိရန္။

(၄) တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကုိ ဥပေဒျဖင့္ အကာအကြယ္ ေပးရန္။

(၅) ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို အေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စုကုိ တည္ေထာင္ရာတငြ္ မည္သည့္ႏုိင္ငံ၏ ပုံစံမ်ားကုုိိမွ် ပုံတူကူးယူျခင္းမျပဳဘဲ မိမိတုိ႔ႏွင့္ ကုိက္ညီမည့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို ထူေထာင္ရန္။

(၆) ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကုိ အေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ကုိ ေအာင္ျမင္စြာတည္ေဆာက္ႏုိင္ေရးအတကြ္ လုိအပ္ေသာ အင္စတီက်ဴးရွင္း မ်ားႏွင့္ ယႏၱရားမ်ားကုိ စနစ္တက်ေဖာ္ေဆာင္သြားရန္ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား

အစုအဖြဲ႔ ႏွင့္ ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ားအစုအဖြဲ႔တုိ႔က အၾကံျပဳေဆးြေႏြး ခဲ့ၾကပါသည္။
မွတ္ခ်က္။
(၁) ဒုိ႔တာဝန္အေရးသုံးပါးျဖစ္ေသာ ျပည္ေထာင္စုမၿပိဳကဲြေရး၊ တုိင္းရင္းသား စည္းလံုးညီညြတ္မႈ မၿပိဳကဲြေရးႏွင့္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ တည္တံ့ခိုင္ျမဲေရး တို႔ကို ကာကြယ္ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္သြားရန္ အစုိးရအစုအဖြဲ႔၊ လႊတ္ေတာ္ အစုအဖြဲ႔၊ တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ ႏုိ္င္ငံေရး ပါတီအစုအဖြဲ႔ တုိ႔က ေဆးြေႏြးအႀကံျပဳခဲ့ၾကပါသည္။

(၂) ျပည္ေထာင္စု အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ၏ မူလပုိင္ရွင္ျဖစ္ေသာ ျပည္သူလူထု အေနျဖင့္ Initiative ႏွင့္ Referendum Power မ်ားကုိ မိမိတုိ႔ လက္ဝယ္ တငြ္ ထားရွိက်င့္သုံးခငြ့္ရွိေစရမည္ ဟု တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔က ေဆးြေႏြးအၾကံျပဳခဲ့ပါသည္။

(၃) ျပည္ေထာင္စုရွိ မည္သည့္လူမ်ဳိးကုိမွ် အထူးအခြင့္အေရးမေပးရ။ မည္သည့္ လူမ်ဳိးကုိမွ် အခြင့္အေရး ခ်ဳပ္ျခယ္ကန္႔သတ္ျခင္းလည္း မရွိေစရ။

(၄) လတႊြ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အစု အဖြဲ႔တုိ႔က အခ်ဳိးညီဖက္ဒရယ္စနစ္ထူေတာင္ေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(၅) အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စုတငြ္ တပ္မေတာ္ တစ္ရပ္သာ ထားရွိ သင့္သည္ဟု တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔တုိ႔က ေဆးြေႏြး အၾကံျပဳၾကပါသည္။

(၆) လႊတ္ေတာ္စနစ္အား လႊတ္ေတာ္ (၂) ရပ္ျဖင့္သာ ဖြဲ႔စည္းရန္ ႏုိ္င္ငံေရး ပါတီမ်ားအစုအဖြဲ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က ေဆးြေႏြး အၾကံျပဳခဲ့ပါသည္။

(၇) နယ္စပ္ေဒသတြင္ လုံျခဳံေရးကိစၥမ်ား ထိေရာက္စာြေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္ အတကြ္ ျပည္နယ္ေစာင့္ လုံျခဳံေရးတပ္ဖဲြ႔မ်ား ဖြဲ႔စည္းသင့္ေၾကာင္း တုိင္းရင္းသားမ်ားအစုအဖြဲ႔မ်ားမွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က အၾကံျပဳေဆးြေႏြး ၾကပါသည္။

(ခ) အာဏာခြေဲဝမႈ (Power Sharing)

(၁) ၾကြင္းက်န္အာဏာမ်ားကို ျပည္နယ္မ်ားသို႔ ေပးသင့္ေၾကာင္း တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႕ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား အစုအဖြဲ႕ တို႔က ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။ အစုိးရအစုအဖြဲ႕ကမူ ၾကြင္းက်န္ အာဏာမ်ား ကို ျပည္ေထာင္စု အားေပးသင့္၊ မသင့္ႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ားသုိ႔ ေပးသင့္၊ မသင့္ ကိစၥရပ္အား ေနာင္တငြ္ဆက္လက္ ေဆးြေႏြးသြား သင့္ပါေၾကာင္း ေဆးြေႏြး ခဲ့ပါသည္။

(၂) အာဏာခြေဲဝေရးႏွင့္ ပူးတဲြအာဏာသတ္မွတ္ေရးတို႔ကုိ ျပည္နယ္မ်ားသုိ႔ ခြေဲဝေပးေရးအား ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒတြင္ စနစ္တက် ရွင္းလင္းစြာ ျပဌာန္းသတ္မွတ္ေပး ႏုိ္င္ေရးအတကြ္ ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ အစုအဖြဲ႕အားလုံး က ေဆးြေႏြးအၾကံျပဳခဲ့ၾကပါသည္။

(၃) ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒပါ ဇယားမ်ားအား လုိအပ္သလုိ ျပင္ဆင္ႏုိင္ရန္ႏွင့္ ထိေရာက္စာြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကို္င္မ်ားအစုအဖြဲ႕မွအပ က်န္အစုအဖြဲ႕မ်ား က ေဆးြေႏြး အၾကံျပဳခဲ့ၾကပါသည္။

(၄) ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈေနာက္က်က်န္ခ့ေဲသာ ေဒသမ်ားရွိတုိင္းရင္းသားမ်ားအတကြ္ အျခား ေဒသမ်ားႏွင့္ တန္းတူညီမွ်စြာ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္လာေစရန္ လိုအပ္ေသာ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး အေျခခံ အေဆာက္အအံု ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ အစုိးရအစုအဖြဲ႔၊ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔၊ တုိင္းရင္းသားမ်ားအစုအဖြဲ႔တုိ႔က ေဆးြေႏြး အၾကံျပဳ ခဲ့ၾကပါသည္။

( ဂ) ကုိယ္ပုိင္ျပဌာန္းခြင့္ ႏွင့္ ကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ (self determination and self rule)
(၁) ကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ကုိ အေျခခံေသာ ဖက္ဒရယ္ စနစ္ကုိ တည္ေဆာက္ ရန္ တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔က အၾကံျပဳေဆးြေႏြးပါသည္။

(၂) တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုမ်ား ေနထုိင္သည့္ ေဒသမ်ား၏ ႏုိင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ စသည့္ ကိစၥရပ္ မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ မူဝါဒမ်ားကုိ မိမိတုိ႔ ႏွစ္သက္သေဘာက်သည့္အတုိင္း လြတ္လပ္စာြ ခ်မွတ္ႏုိင္သည့္ ကုိယ္ပုိင္ျပဌာန္းခြင့္ကို အေျခခံေသာ ဖက္ဒရယ္ စနစ္အား တည္ေထာင္ရန္ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔၊ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႕ ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားစုအဖြဲ႔တုိ႔က အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

၇။ ဖက္ဒရယ္စနစ္၏ ဖြဲ႔စည္းမႈ (structure of the federal system )

(၁) လက္ရွိတိုင္း ေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္ (၁၄) ခုမူကို ဆက္လက္ က်င့္သံုးသင့္ေၾကာင္း ႏွင့္ ဗဟုိအားေကာင္းေသာ အစုိးရစနစ္ကုိသာ က်င့္သုံးရန္ အစုိးရအစုအဖြဲ႔၊ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔တုိ႔က အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးသြား ခဲ့ၾကပါ သည္။

(၂) ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က (၈) ျပည္နယ္ကုိ အေျခခံသည့္ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုစနစ္ကုိ တည္ေဆာက္ရန္ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(၃) ဗမာျပည္နယ္ထူေထာင္ရန္ ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔မွ ကုုိယ္စားလွယ္တစ္ဦးက အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(၄) ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားအစုအဖြဲ႔ႏွင့္ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔တုိ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က လူမ်ဳိးကုိအေျခခံေသာ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကုိ ထူေထာင္ရန္ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ ၾကပါ သည္။

(၅) ျပည္နယ္မ်ား ဖြဲ႔စည္းေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ လူမ်ဳိးကုိအေျခခံကာ သတ္မွတ္ ေစလုိ ေၾကာင္း တုိင္းရင္းသားမ်ားအစုအဖြဲ႔က ေဆးြေႏြးခဲ့ၿ့ပီး တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔ကမူ ပထဝီကုိအေျခခံကာ သတ္မွတ္လုိေၾကာင္း ေဆးြေႏြးခ့ၾဲကပါသည္။ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔ကမူ ျပည္နယ္မ်ားအား ဖြဲ႔စည္းရာတငြ္ အမ်ဳိးသားျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးသားမ်ားျပည္နယ္မ်ား ဟူ၍ ဖြဲ႔စည္းရန္ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(၆) တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔ဝင္တစ္ဖြဲ႕ ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး ပါတီမ်ား အစုအဖြဲ႔တုိ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕သည္ ျပည္နယ္အသစ္ႏွင့္ ကုိယ္ပုိင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ အသစ္မ်ားကုိ လုိအပ္သလုိ ဖြဲ႔စည္းေပးသာြးေရး စဥ္းစားေပးရန္ ေဆးြေႏြးအၾကံျပဳခဲ့ၾကပါသည္။

၈။ ျပည္နယ္ႏွင့္တုိ္င္းေဒသႀကီးမ်ားတြင္ သီးျခားဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒျပဌာန္းေရးကိစၥ
အစုိးရအစုအဖြဲ႔ႏွင့္ တပ္မတာ္အစုအဖြဲ႔တုိ႔က ျပည္နယ္ႏွင့္တုိင္းမ်ားအတကြ္ သီးျခား ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကုိ ျပဌာန္းရန္မလုိေၾကာင္း ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကၿပီး၊ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အစုအဖြဲ႔၊ တုိင္းရင္းသားကုိယ္စားလွယ္္မ်ားအစုအဖြဲ႔ႏွင့္
ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က ျပည္နယ္ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကုိ သီးျခား ျပဌာန္းသင့္ သည္ဟု ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

၉။ အေထြေထြ

(က) ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကုိ အေျခခံသည့္ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ တည္ေထာင္ ရာတငြ္ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒအား ျပင္ဆင္ရန္ လုိအပ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း အစုအဖြဲ႔ အားလုံးက သေဘာထားမ်ားေပးခဲ့ၾကပါသည္။

( ခ) ဖက္ဒရယ္စနစ္၏ အႏွစ္သာရကုိ ပုိမုိသိရွိနားလည္ရန္ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး ေဆးြေႏြးပြဲမ်ား ထိေရာက္စာြ လုပ္ေဆာင္တတ္ေစရန္ ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ ပတ္သက္ သည့္ ေဆးြေႏြးပြဲ (Federal study forum) မ်ားအား (၆)လတစ္ႀကိမ္ျပဳလုပ္သာြးရန္ အစုိးရ အစုအဖြဲ႔က ေဆးြေႏြးအၾကံျပဳပါသည္။

( ဂ) လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔တုိ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕သည္ တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိး (၁၃၅) မ်ဳိးႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပန္လည္စိစစ္ရန္ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(ဃ) လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ အစုိးရအဖြဲ႔မ်ားတငြ္ လုံေလာက္ေသာ ကုိယ္စားျပဳမႈ မရရွိႏုိင္သည့္ တုိင္းရင္းသား လူနည္းစုမ်ားအား ကုိယ္စားျပဳပါဝင္လာႏုိင္ေစရန္ ျပဌာန္းထားသည့္ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပန္လည္သုံးသပ္သင့္ေၾကာင္း တုိင္းရင္းသား အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔တုိ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြး ခဲ့ၾကပါသည္။
ေဆးြေႏြးသြားသည့္ အစုအဖြဲ႔အားလုံးမွ မ႑ဳိင္သုံးရပ္အၾကား အာဏာပုိင္းျခား သုံးစဲြေရးႏွင့္ အျပန္အလွန္ ထိန္းေက်ာင္းမႈရွိရန္ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးၾကပါသည္။ အစုိးရအစုအဖြဲ႔မွ မ႑ဳိင္ႀကီးသုံးရပ္အၾကား အျပည့္အဝ ပုိင္းျခားရန္ မျဖစ္ႏုိင္သျဖင့္ တတ္ႏုိ္င္သမွ် ပုိင္းျခားသုံးစြရဲန္ ဟူေသာ စကားရပ္ကုိ သုံးသင့္ေၾကာင္း အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးပါသည္။

( ခ) ႏုိင္ငံေရးပါတီစနစ္
ႏုိင္ငံေရးပါတီစုံစနစ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ေဆးြေႏြးပြတဲြင္ ပါတီစုံစနစ္ကုိ က်င့္သုံးသာြး ၾကရန္ အစုအဖြဲ႔မ်ားအားလုံးမွ အၾကံျပဳၾကပါသည္။

(ဂ) ေရြးေကာက္ပြစဲနစ္
ေရြးေကာက္ပဲြစနစ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပည္ေထာင္စုတစ္ဝွမ္းရွိ လူဦးေရးနည္းပါးသည့္ တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ားအေနျဖင့္ ပုိမုိထိေရာက္စြာ ကုိယ္စားျပဳ ပါဝင္လာႏုိင္ေစရန္ (PR) စနစ္ကုိ က်င့္သုံးသင့္၊ မသင့္ စဥ္းစားၾကရန္ အစုိးရအစုအဖြဲ႔ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး ပါတီမ်ားအစုအဖြဲ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က အၾကံျပဳေဆးြေႏြးသြားၾကပါသည္။

(ဃ) အေျခခံရပ္ိုင္ခြင့္မ်ား

(၁) ႏုိင္ငံသားအားလုံးသည္ တရားဥပေဒေအာက္တငြ္ တူညီေသာ အေျခခံ ရပုိင္ခြင့္၊ လတြ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ တရားဥပေဒ၏ အကာအကြယ္ရရွိေစေရး တုိ႔အတြက္ အစုအဖြဲ႔အားလုံးက အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(၂) ျပည္ေထာင္စု ႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ား၏ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒတငြ္ မည္သည့္ အဖြဲ႕အစည္းကမွ Right to information ကိုကန္႔သတ္ခြင့္မရွိေအာင္ အာမခံခ်က္ေပးရန္ျဖစ္ေၾကာင္း ႏွင့္ “ႏုိင္ငံေတာ္ လုံျခဳံေရး ႏွင့္ မဆန္႔က်င္သမွ်” ဟူေသာ စကားရပ္၏ တိက်ေသာ အနက္အဓိပၸါယ္ကို ဖြင့္ဆုိေပးျငခး္ျဖင့္ လူထုအေနႏွင့္ ယင္းတို႔၏ လတြ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာ ဆိုခငြ့္အား က်င့္သုံးရာတငြ္ ႏိုင္ငံေတာ္လုံျခဳံေရးအားမထိခိုက္ေစဘဲ ကူညီ ႏိုင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း တို႔ ကို ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ားအစုအဖြဲ႕က အႀကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(၃) အမ်ဳိးသမီးမ်ားႏွင့္ လူငယ္တုိ႔၏ အခြင့္အေရးမ်ားကုိ ႏုိင္ငံတကာစံႏႈန္းမ်ား ႏွင့္အညီ ခံစားရရွိေရးအတကြ္ ႀကဳိးပမ္းရန္ အစုအဖြဲ႔အားလုံးက အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(၄) ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား ၃၀ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိ ပါဝင္လာေစေရးအတကြ္ ႀကဳိးပမ္းေဆာင္ရြက္သာြးရန္ ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္ သူမ်ားအစုုအဖြဲ႔မွ အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(င) ဥပေဒျပဳေရး၊ တရားစီရင္ေရးႏွင့္ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရး (Law Making, Role of Judiciary and Rule of Law)

ျပည္ေထာင္စုတဝွမ္းလံုး တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈရွိေစေရးအတကြ္ ထိေရာက္ေသာ ဥပေဒမ်ားကုိ ျပဌာန္း၍ တရားစီရင္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကုိ တိက်မွန္ကန္စြာ ေဆာင္ရြက္သာြးရန္ အစုအဖြဲ႔ အားလုံးက အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(စ) ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ၊ တာဝန္ယူမႈ / တာဝန္ခံမႈ ( Transparency & Accountability)
ျပည္ေထာင္စုႏွင့္၊ ျပည္နယ္မ်ား၏ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ တာဝန္ယူ/ တာဝန္ခံမႈ အျပည့္အဝရွိရန္ အစုအဖြဲ႔တခ်ဳိ႕က အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြး ခဲ့ၾကပါသည္။ သတင္းစီးဆင္းမႈအပုိင္းအတငြ္လည္း အခ်ိန္ႏွင့္တေျပးညီ ရယူႏုိင္ ေရးအား ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ားအစုအဖြဲ႔က အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။ တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔ကမူ ႏုိင္ငံေတာ္လုံျခဳံေရးႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ သတင္း အခ်က္ အလက္မ်ားကုိ ခြ်င္းခ်က္အျဖစ္ထားရွိရန္ အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(ဆ) ဘာသာေရးႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး

ဘာသာေရးႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးအား ေရာယွက္မႈမရွိေစဘဲ ဘာသာေရးုကို အေျခမခံေသာ ႏုိင္ငံေတာ္ (Secular State) ကုိ ထူေထာင္သာြးရန္ အစုအဖြဲ႔မ်ားမွ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(ဇ) ဒီမုိကေရစီစနစ္ေအာင္ျမင္စြာတည္ေဆာက္ႏုိ္င္ေရးအတကြ္ လုိအပ္ေသာ အင္စတီ က်ဴးရွင္းမ်ားႏွင့္ ယႏၱရားမ်ားကုိ ေဖာ္ေဆာင္သာြးရန္ ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔ႏွင့္ ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ားအစုအဖြဲ႔တုိ႔က အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

၅။ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရးတြင္ တပ္မေတာ္၏ အခန္းက႑

(က) ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဒီမုိကေရစီေျပာင္းလေဲရးလုပ္ငန္းေဖာ္ေဆာင္ေနသည့္ ကာလႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား တည္ေဆာက္ေနသည့္ကာလတငြ္ တပ္မေတာ္ အေနျဖင့္ အေျပာင္းအလဲ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကုိ ထိန္းေက်ာင္းေပးသည္ျဖစ္ရာ တည္ၿငိမ္မႈ၊ ညီညႊတ္မႈမ်ား ပိုမုိေကာင္းမြန္တုိးတက္လာ သည္ႏွင့္အမွ် တပ္မေတာ္ ၏ ပါဝင္မႈကုိ တျဖည္းျဖည္း ေလွ်ာ့ခ်သာြးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ဒီမုိကေရစီ တည္တံံ့ ခုိင္မာလာသည့္အဆင့္တြင္ ပါဝင္မႈ ရွိမည္မဟုတ္ေတာ့ေၾကာင္း တပ္မေတာ္အစု အဖြဲ႔ မွ ေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(ခ) ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အမ်ဳိးသားႏုိ္င္ငံေရးတငြ္ တပ္မေတာ္၏ ပါဝင္မႈ အခန္းက႑အား ျပန္လည္သုံးသပ္သင့္ေၾကာင္းႏွင့္ အင္အားေတာင့္တင္းခုိင္မာေသာ တပ္မေတာ္ တစ္ရပ္သာ ရွိရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔၊ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔၊ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔ဝင္ တစ္ဖဲြ႕မွ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ ၾကပါသည္။

၆။ ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္ကုိ အေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ တည္ေထာင္ရာတြင္ အေျခခံရမည့္မူမ်ား (Basic principles for establishing a Federal Union)

(က) အေျခခံရမည့္မူမ်ား (Basic Principles)

ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္ကုိ အေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ က်င့္သုံးေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကုုိ အစုအဖြဲ႔အားလုံးက တူညီေသာ သေဘာထားမ်ား ရွိၾကပါသည္

(၁) တုိင္းရင္းသားအဖြဲ႔အစည္းအားလုံးမ်ားအၾကား တန္းတူညီမွ်မႈ၊ တရား မွ်တမႈရွိေသာ ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကုိ အေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စု ကုိ တည္ေထာင္သြားရန္။

(၂) ႏိုင္ငံေတာ္၏ မည္သည့္အစိတ္အပိုင္းကုိမွ် ခြထဲကြ္ျခင္းမျပဳရန္။

(၃) တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ားအၾကား ႏုိင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ မ်ားတငြ္ တန္းတူအခြင့္အေရးမ်ားရွိရန္။

(၄) တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကုိ ဥပေဒျဖင့္ အကာအကြယ္ ေပးရန္။

(၅) ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို အေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စုကုိ တည္ေထာင္ရာတငြ္ မည္သည့္ႏုိင္ငံ၏ ပုံစံမ်ားကုုိိမွ် ပုံတူကူးယူျခင္းမျပဳဘဲ မိမိတုိ႔ႏွင့္ ကုိက္ညီမည့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို ထူေထာင္ရန္။

(၆) ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကုိ အေျခခံေသာ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ကုိ ေအာင္ျမင္စြာတည္ေဆာက္ႏုိင္ေရးအတကြ္ လုိအပ္ေသာ အင္စတီက်ဴးရွင္း မ်ားႏွင့္ ယႏၱရားမ်ားကုိ စနစ္တက်ေဖာ္ေဆာင္သြားရန္ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်
အစုအဖြဲ႔ ႏွင့္ ပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္သူမ်ားအစုအဖြဲ႔တုိ႔က အၾကံျပဳေဆးြေႏြး ခဲ့ၾကပါသည္။

မွတ္ခ်က္။
(၁) ဒုိ႔တာဝန္အေရးသုံးပါးျဖစ္ေသာ ျပည္ေထာင္စုမၿပိဳကဲြေရး၊ တုိင္းရင္းသား စည္းလံုးညီညြတ္မႈ မၿပိဳကဲြေရးႏွင့္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ တည္တံ့ခိုင္ျမဲေရး တို႔ကို ကာကြယ္ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္သြားရန္ အစုိးရအစုအဖြဲ႔၊ လႊတ္ေတာ္ အစုအဖြဲ႔၊ တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ ႏုိ္င္ငံေရး ပါတီအစုအဖြဲ႔ တုိ႔က ေဆးြေႏြးအႀကံျပဳခဲ့ၾကပါသည္။

(၂) ျပည္ေထာင္စု အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ၏ မူလပုိင္ရွင္ျဖစ္ေသာ ျပည္သူလူထု အေနျဖင့္ Initiative ႏွင့္ Referendum Power မ်ားကုိ မိမိတုိ႔ လက္ဝယ္ တငြ္ ထားရွိက်င့္သုံးခငြ့္ရွိေစရမည္ ဟု တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔က ေဆးြေႏြးအၾကံျပဳခဲ့ပါသည္။

(၃) ျပည္ေထာင္စုရွိ မည္သည့္လူမ်ဳိးကုိမွ် အထူးအခြင့္အေရးမေပးရ။ မည္သည့္ လူမ်ဳိးကုိမွ် အခြင့္အေရး ခ်ဳပ္ျခယ္ကန္႔သတ္ျခင္းလည္း မရွိေစရ။

(၄) လတႊြ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အစု အဖြဲ႔တုိ႔က အခ်ဳိးညီဖက္ဒရယ္စနစ္ထူေတာင္ေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(၅) အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စုတငြ္ တပ္မေတာ္ တစ္ရပ္သာ ထားရွိ သင့္သည္ဟု တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔တုိ႔က ေဆးြေႏြး အၾကံျပဳၾကပါသည္။

(၆) လႊတ္ေတာ္စနစ္အား လႊတ္ေတာ္ (၂) ရပ္ျဖင့္သာ ဖြဲ႔စည္းရန္ ႏုိ္င္ငံေရး ပါတီမ်ားအစုအဖြဲ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က ေဆးြေႏြး အၾကံျပဳခဲ့ပါသည္။

(၇) နယ္စပ္ေဒသတြင္ လုံျခဳံေရးကိစၥမ်ား ထိေရာက္စာြေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္ အတကြ္ ျပည္နယ္ေစာင့္ လုံျခဳံေရးတပ္ဖဲြ႔မ်ား ဖြဲ႔စည္းသင့္ေၾကာင္း တုိင္းရင္းသားမ်ားအစုအဖြဲ႔မ်ားမွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က အၾကံျပဳေဆးြေႏြး ၾကပါသည္။

(ခ) အာဏာခြေဲဝမႈ (Power Sharing)

(၁) ၾကြင္းက်န္အာဏာမ်ားကို ျပည္နယ္မ်ားသို႔ ေပးသင့္ေၾကာင္း တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႕ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား အစုအဖြဲ႕ တို႔က ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။ အစုိးရအစုအဖြဲ႕ကမူ ၾကြင္းက်န္ အာဏာမ်ား ကို ျပည္ေထာင္စု အားေပးသင့္၊ မသင့္ႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ားသုိ႔ ေပးသင့္၊ မသင့္ ကိစၥရပ္အား ေနာင္တငြ္ဆက္လက္ ေဆးြေႏြးသြား သင့္ပါေၾကာင္း ေဆးြေႏြး ခဲ့ပါသည္။

(၂) အာဏာခြေဲဝေရးႏွင့္ ပူးတဲြအာဏာသတ္မွတ္ေရးတို႔ကုိ ျပည္နယ္မ်ားသုိ႔ ခြေဲဝေပးေရးအား ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒတြင္ စနစ္တက် ရွင္းလင္းစြာ ျပဌာန္းသတ္မွတ္ေပး ႏုိ္င္ေရးအတကြ္ ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ အစုအဖြဲ႕အားလုံး က ေဆးြေႏြးအၾကံျပဳခဲ့ၾကပါသည္။

(၃) ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒပါ ဇယားမ်ားအား လုိအပ္သလုိ ျပင္ဆင္ႏုိင္ရန္ႏွင့္ ထိေရာက္စာြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကို္င္မ်ားအစုအဖြဲ႕မွအပ က်န္အစုအဖြဲ႕မ်ား က ေဆးြေႏြး အၾကံျပဳခဲ့ၾကပါသည္။

(၄) ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈေနာက္က်က်န္ခ့ေဲသာ ေဒသမ်ားရွိတုိင္းရင္းသားမ်ားအတကြ္ အျခား ေဒသမ်ားႏွင့္ တန္းတူညီမွ်စြာ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္လာေစရန္ လိုအပ္ေသာ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး အေျခခံ အေဆာက္အအံု ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ အစုိးရအစုအဖြဲ႔၊ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔၊ တုိင္းရင္းသားမ်ားအစုအဖြဲ႔တုိ႔က ေဆးြေႏြး အၾကံျပဳ ခဲ့ၾကပါသည္။

( ဂ) ကုိယ္ပုိင္ျပဌာန္းခြင့္ ႏွင့္ ကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ (self determination and self rule)

(၁) ကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ကုိ အေျခခံေသာ ဖက္ဒရယ္ စနစ္ကုိ တည္ေဆာက္ ရန္ တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔က အၾကံျပဳေဆးြေႏြးပါသည္။

(၂) တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုမ်ား ေနထုိင္သည့္ ေဒသမ်ား၏ ႏုိင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ စသည့္ ကိစၥရပ္ မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ မူဝါဒမ်ားကုိ မိမိတုိ႔ ႏွစ္သက္သေဘာက်သည့္အတုိင္း လြတ္လပ္စာြ ခ်မွတ္ႏုိင္သည့္ ကုိယ္ပုိင္ျပဌာန္းခြင့္ကို အေျခခံေသာ ဖက္ဒရယ္ စနစ္အား တည္ေထာင္ရန္ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔၊ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႕ ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားစုအဖြဲ႔တုိ႔က အၾကံျပဳေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

၇။ ဖက္ဒရယ္စနစ္၏ ဖြဲ႔စည္းမႈ (structure of the federal system )

(၁) လက္ရွိတိုင္း ေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္ (၁၄) ခုမူကို ဆက္လက္ က်င့္သံုးသင့္ေၾကာင္း ႏွင့္ ဗဟုိအားေကာင္းေသာ အစုိးရစနစ္ကုိသာ က်င့္သုံးရန္ အစုိးရအစုအဖြဲ႔၊ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔တုိ႔က အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးသြား ခဲ့ၾကပါ သည္။

(၂) ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က (၈) ျပည္နယ္ကုိ အေျခခံသည့္ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုစနစ္ကုိ တည္ေဆာက္ရန္ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(၃) ဗမာျပည္နယ္ထူေထာင္ရန္ ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔မွ ကုုိယ္စားလွယ္တစ္ဦးက အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ပါသည္။

(၄) ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားအစုအဖြဲ႔ႏွင့္ လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔တုိ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က လူမ်ဳိးကုိအေျခခံေသာ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကုိ ထူေထာင္ရန္ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ ၾကပါ သည္။

(၅) ျပည္နယ္မ်ား ဖြဲ႔စည္းေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ လူမ်ဳိးကုိအေျခခံကာ သတ္မွတ္ ေစလုိ ေၾကာင္း တုိင္းရင္းသားမ်ားအစုအဖြဲ႔က ေဆးြေႏြးခဲ့ၿ့ပီး တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႔ကမူ ပထဝီကုိအေျခခံကာ သတ္မွတ္လုိေၾကာင္း ေဆးြေႏြးခ့ၾဲကပါသည္။ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔ကမူ ျပည္နယ္မ်ားအား ဖြဲ႔စည္းရာတငြ္ အမ်ဳိးသားျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးသားမ်ားျပည္နယ္မ်ား ဟူ၍ ဖြဲ႔စည္းရန္ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(၆) တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအစုအဖြဲ႔ဝင္တစ္ဖြဲ႕ ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး ပါတီမ်ား အစုအဖြဲ႔တုိ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕သည္ ျပည္နယ္အသစ္ႏွင့္ ကုိယ္ပုိင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ အသစ္မ်ားကုိ လုိအပ္သလုိ ဖြဲ႔စည္းေပးသာြးေရး စဥ္းစားေပးရန္ ေဆးြေႏြးအၾကံျပဳခဲ့ၾကပါသည္။

၈။ ျပည္နယ္ႏွင့္တုိ္င္းေဒသႀကီးမ်ားတြင္ သီးျခားဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒျပဌာန္းေရးကိစၥ
အစုိးရအစုအဖြဲ႔ႏွင့္ တပ္မတာ္အစုအဖြဲ႔တုိ႔က ျပည္နယ္ႏွင့္တုိင္းမ်ားအတကြ္ သီးျခား ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကုိ ျပဌာန္းရန္မလုိေၾကာင္း ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကၿပီး၊ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အစုအဖြဲ႔၊ တုိင္းရင္းသားကုိယ္စားလွယ္္မ်ားအစုအဖြဲ႔ႏွင့္
ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က ျပည္နယ္ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကုိ သီးျခား ျပဌာန္းသင့္ သည္ဟု ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

၉။ အေထြေထြ

(က) ဒီမုိကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကုိ အေျခခံသည့္ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ တည္ေထာင္ ရာတငြ္ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒအား ျပင္ဆင္ရန္ လုိအပ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း အစုအဖြဲ႔ အားလုံးက သေဘာထားမ်ားေပးခဲ့ၾကပါသည္။

( ခ) ဖက္ဒရယ္စနစ္၏ အႏွစ္သာရကုိ ပုိမုိသိရွိနားလည္ရန္ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး ေဆးြေႏြးပြဲမ်ား ထိေရာက္စာြ လုပ္ေဆာင္တတ္ေစရန္ ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ ပတ္သက္ သည့္ ေဆးြေႏြးပြဲ (Federal study forum) မ်ားအား (၆)လတစ္ႀကိမ္ျပဳလုပ္သာြးရန္ အစုိးရ အစုအဖြဲ႔က ေဆးြေႏြးအၾကံျပဳပါသည္။

( ဂ) လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔တုိ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕သည္ တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိး (၁၃၅) မ်ဳိးႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပန္လည္စိစစ္ရန္ အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

(ဃ) လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ အစုိးရအဖြဲ႔မ်ားတငြ္ လုံေလာက္ေသာ ကုိယ္စားျပဳမႈ မရရွိႏုိင္သည့္ တုိင္းရင္းသား လူနည္းစုမ်ားအား ကုိယ္စားျပဳပါဝင္လာႏုိင္ေစရန္ ျပဌာန္းထားသည့္ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပန္လည္သုံးသပ္သင့္ေၾကာင္း တုိင္းရင္းသား အစုအဖြဲ႔ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးပါတီအစုအဖြဲ႔တုိ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕က အၾကံျပဳ ေဆးြေႏြး ခဲ့ၾကပါသည္။